Mammoetboom

Hallo bomenliefhebber ;-)

Achter onze chirolokalen te Hogen (Geetbets) kan je deze mooie mammoetboom terugvinden.

Adres: Hogenstraat 100, 3450 Geetbets, Vlaams Brabant, België.

Soort: De mammoetboom of reuzensequoia (Sequoiadendron giganteum) is een boom uit de cipresfamilie (Cupressaceae). Het is de zwaarste boom in de wereld. De soort komt van nature voor in Californië waar ze groeit op de westelijke hellingen van de Sierra Nevada. Voor de ijstijden kwam de boom algemeen voor op het noordelijk halfrond. In bijvoorbeeld Europa is de boom bekend als fossiel in bruinkoollagen.

Europees aangeplant: Als sierboom worden mammoetbomen aangeplant in Europa, maar daar zijn ze voorlopig aanmerkelijk kleiner. De dikste mammoetboom in België is een boom in het Waalse Esneux, die een stamomtrek van 8,9 m heeft op 1,5 m hoogte. In Nederland zijn de dikste exemplaren te vinden in Brummen in Gelderland, met stamomtrekken van 7,9 en 7,8 meter (op 1,3 m hoogte). Om zo groot te worden als in Amerika zijn duizenden jaren nodig. De planten zijn in Europa pas in de tweede helft van de 19e eeuw voor het eerst ingevoerd. De leeftijd van de oudste reuzensequoia wordt na jaarringenonderzoek op 3200 jaar geschat.

Soort hout: De mammoetboom levert zacht en duurzaam hout. Het is echter te zacht om als constructiemateriaal gebruikt te worden. Reuzenbomen die worden geveld versplinteren niet zelden in ernstige mate als ze omvallen, waardoor een groot deel van het hout onbruikbaar wordt. (bron wikipedia)

De grootste boom in de wereld: Exemplaren van deze enorme naaldbomen in hun natuurlijk verspreidingsgebied, de Sierra Nevada in Californië, zijn ware reuzen. Op de foto hieronder is bij wijze van voorbeeld de stambasis van een eeuwenoude Californische mammoetboom te zien.

De boom "General Sherman", de grootste onder hen en tevens de grootste boom ter wereld, is 83 meter hoog, op anderhalve meter heeft hij een stamomtrek van 24,10 meter. Zijn massa wordt geschat op 1950 à 2145 ton, zijn leeftijd op 2000 à 3000 jaar. Hij wordt vaak het grootste levende wezen ter wereld genoemd.

Hoewel de Sequoiadendron giganteum de grootste boom ter wereld is in volume, is de hoogste boom ter wereld een exemplaar van Sequoia sempervirens, een nauwe verwant van de mammoetboom.

Hoe herken je deze boom?: De mammoetboom is een altijdgroene naaldboom, gekenmerkt door een roodbruine stam met zachte, dikke bast (tot 50 à 60 cm bij oudere exemplaren).

De boom heeft een grote, nogal smalle kegelvormige kruin. De toptakken zijn opgericht, terwijl de takken onderaan neerhangend zijn met opgerichte toppen. Bij jongere bomen (tot ong. 10 m hoogte) zijn de onderste takken nog niet neerhangend en is de kruin een nagenoeg perfecte smalle kegel. Bij oudere bomen begint de top steeds minder spits te worden. Op de tekening rechts is het typische silhouet van een alleenstaande Europese mammoetboom met een leeftijd van ongeveer 120 à 150 jaar te zien.

De stam begint breed onderaan, versmalt na enkele meters en blijft cilindrisch. De opvallend zachte, vezelige bast kan met de vuist gemakkelijk ingedeukt worden, wat zijn bijnaam "boksboom" verklaart. De kwaliteit van het hout is zeer matig zodat de boom van geen betekenis is in de bosbouw.

De naalden zijn klein en bevinden zich dicht op de takken die volledig door de naalden bedekt worden. De naalden vallen nooit alleen af, bij uitdroging is het steeds een takje of een bosje takjes samen.

Ook de eivormige kegels zijn niet zo groot (4 à 5 x 3 à 4 cm), maar kunnen wel honderden kleine, zeer lichte zaadjes van 3 à 4 mm lang bevatten.


Kegel

Naalden

Schors

Zaadje

Bosje takjes
met mannelijke kegels

Bosje takjes
met één jaar oude, nog
groene vrouwelijke kegels.

De boom is éénhuizig, wat wil zeggen dat de mannelijke en de vrouwelijke delen samen op dezelfde boom voorkomen. De bestuiving gebeurt via de wind. De vrij onopvallende mannelijke kegels bloeien in het vroege voorjaar en hebben een lichtgele kleur. De (vrouwelijke) kegels doen er twee jaar over om te rijpen en zich te openen en kunnen tientallen jaren aan de boom blijven hangen.

Resistent tegen storm en bosbranden: Door de dikke vezelige bast die nagenoeg onbrandbaar is, is de mammoetboom vrijwel ongevoelig voor bosbranden. Hij heeft ze zelfs nodig voor de voortplanting! Wanneer een bosbrand alle concurrenten heeft uitgeroeid en de dikke, droge lagen takjes en naalden heeft opgebrand, maken de zaadjes in de vruchtbare asgrond het meest kans tot een jonge boom uit te groeien. 

Men merkt dat in de mammoetboomwouden in de VS het aantal mammoetbomen per km² de laatste honderd jaar is afgenomen omdat bosbranden er van nature niet meer voorkomen. De laatste jaren hoopt men door gecontroleerde, zelf aangestoken bosbranden de situatie te herstellen. Oude mammoetbomen hebben vaak donkere brandplekken onderaan de stam als gevolg van deze branden.

Van de boom is ook gekend dat hij, zelfs bij de meest forse windstoten, zelden omwaait (maar op heel hoge leeftijd uiteindelijk wel instort). Dit is te wijten aan de opvallende kegelvormige structuur van zowel de kruin als de stam. Wel heeft hij om begrijpelijke redenen vaak last van blikseminslagen.

Pas in 1852 ontdekt tijdens de goldrush, dan richting kasteeltuinen: Mammoetboom nabij kasteel De Renesse, Oostmalle, België In de tweede helft van de 19e eeuw was het voor de Europese kasteelheren modieus om een zogenaamde Engelse tuin (ook een tuin in landschapsstijl genoemd) aan te leggen. Deze tuinen, beïnvloed door de romantiek, waren tuinen met veel schijnbaar wilde stukjes, kronkelende paadjes en veel plantensoorten. 

Zodra de reuzenwouden in het Californische gebergte tijdens de goldrush ontdekt waren (in 1852), werd de mammoetboom een graag geziene gast in deze tuinen, die vaak aangelegd waren als arboretum. Dit verklaart waarom de oudste Europese exemplaren in kasteeltuinen en arboreta terug te vinden zijn.

In Groot-Brittannië groeien ze erg snel, vooral in het regenrijke Schotland. De hoogste zijn er al meer dan 54 m hoog en de dikste hebben al een omtrek van meer dan 11 m.

De naam: De botanicus Endlicher koos in 1847 de naam Sequoia voor de reuzenaaldbomen van de soort Sequoia sempervirens, de eerst ontdekte van de drie nog bestaande sequoiasoorten. Hij gaf bij de beschrijving van het geslacht echter geen verklaring over de oorsprong van het woord zodat niet met zekerheid gekend is waarom hij die naam koos. Het is echter erg waarschijnlijk dat de boom genoemd werd naar Sequoyah (figuur), de halfbloed Cherokee-indiaan die een schrift ontwikkelde van 1809 tot 1821. Deze had de bedoeling zo de Cherokee cultuur te bewaren (via boeken, kranten, ...) in de westerse wereld. Duizenden indianen leerden lezen en schrijven in het nieuwe alfabet, dat trouwens nog steeds gebruikt wordt.

De mammoetboom Sequoiadendron giganteum (meer), evenals de Chinese sequoia Metasequoia (meer) kregen hun naam later, in 1939 resp. 1941. 

De mammoetboom is in het Engels gekend als de giant sequoia, Sierra redwood, giant redwood of de Wellingtonia. 

Onze boom kan je vinden op: de monumental trees. met meer details hier.
Bron: Wikipedia / Monumentaltrees